Kompletacja strefowa polega na podzieleniu magazynu na obszary, za które odpowiadają przypisani operatorzy. Każdy pracownik pobiera produkty wyłącznie ze swojej strefy, a części jednego zamówienia są następnie przekazywane między obszarami lub łączone w wyznaczonym punkcie. Takie rozwiązanie ogranicza konieczność przemieszczania się po całym magazynie, ale wymaga sprawnej koordynacji pracy poszczególnych stref.
Kompletacja strefowa, określana również jako zone picking, jest sposobem organizacji pobierania towarów z lokalizacji magazynowych. Magazyn zostaje podzielony na mniejsze obszary, a każdy operator odpowiada za kompletowanie pozycji znajdujących się w przypisanej mu części obiektu.
Podział może wynikać z układu regałów, rodzaju asortymentu, gabarytów produktów, wymaganych warunków przechowywania albo sprzętu potrzebnego do ich obsługi. Osobną strefę mogą tworzyć na przykład drobne towary składowane w pojemnikach, produkty ciężkie umieszczone na paletach oraz artykuły wymagające kontrolowanej temperatury.
W przeciwieństwie do metody, w której jeden magazynier zbiera całe zamówienie, operator strefowy nie musi przechodzić przez wszystkie alejki. Wykonuje tylko fragment procesu kompletacji zamówień, który dotyczy produktów znajdujących się w jego obszarze.
Jak przebiega kompletacja strefowa?
Proces rozpoczyna się od przypisania poszczególnych pozycji zamówienia do właściwych stref. Jeżeli klient zamówił produkty znajdujące się w kilku częściach magazynu, w realizację zlecenia zostaje zaangażowanych kilku operatorów.
Typowy przebieg obejmuje następujące etapy:
- System lub pracownik przyjmujący zlecenie rozdziela jego pozycje według lokalizacji magazynowych.
- Każda strefa otrzymuje informację o produktach, które należy pobrać.
- Operatorzy odnajdują towary w swoich obszarach i potwierdzają ich pobranie.
- Produkty są przekazywane do następnej strefy albo do punktu konsolidacji.
- Wszystkie części zamówienia zostają połączone i przekazane do dalszej obsługi.
Sposób przekazywania zamówień między strefami zależy od przyjętego wariantu organizacyjnego. Pojemnik może przechodzić kolejno przez poszczególne obszary albo produkty mogą być zbierane równocześnie, a następnie łączone.
Kompletacja sekwencyjna i synchroniczna
Kompletacja strefowa może działać w wariancie sekwencyjnym lub synchronicznym. Oba rozwiązania wykorzystują podział magazynu na strefy kompletacji, ale różnią się sposobem przepływu produktów.
Kompletacja sekwencyjna
W wariancie sekwencyjnym, nazywanym czasem pick and pass, pojemnik z zamówieniem przechodzi przez kolejne strefy. Każdy operator dodaje do niego produkty znajdujące się w swoim obszarze, a następnie przekazuje go dalej.
Rozwiązanie jest stosunkowo proste, ponieważ wszystkie pobrane towary od początku znajdują się w jednym pojemniku. Nie trzeba ich później przypisywać do odpowiedniego zamówienia.
Ograniczeniem jest zależność między kolejnymi etapami. Jeżeli jedna strefa pracuje wolniej albo oczekuje na uzupełnienie produktu, pojemnik nie może zostać przekazany dalej. Opóźnienie w jednym obszarze wpływa wtedy na czas realizacji całego zlecenia.
Kompletacja synchroniczna
W wariancie synchronicznym, określanym również jako pick and merge, operatorzy z kilku stref mogą pracować nad jednym zamówieniem w tym samym czasie. Każdy z nich pobiera właściwe produkty i przekazuje je do wspólnego punktu konsolidacji.
Takie rozwiązanie ogranicza oczekiwanie na zakończenie pracy w poprzedniej strefie. Wymaga jednak dokładnego oznaczania pojemników oraz sprawnego łączenia produktów z różnych stref. Błąd na etapie konsolidacji może spowodować połączenie części należących do innych zamówień.
| Element procesu | Kompletacja sekwencyjna | Kompletacja synchroniczna |
|---|---|---|
| Przepływ zamówienia | Pojemnik przechodzi kolejno przez strefy | Pobrania odbywają się równolegle |
| Łączenie produktów | Towary są stopniowo dokładane do pojemnika | Towary trafiają do punktu konsolidacji |
| Główna zaleta | Prosty sposób identyfikacji zamówienia | Możliwość jednoczesnej pracy kilku stref |
| Główne ograniczenie | Oczekiwanie na poprzednią strefę | Konieczność dokładnego łączenia części |
Przykład kompletacji zamówienia w kilku strefach
Załóżmy, że magazyn został podzielony na trzy obszary:
- strefę drobnych akcesoriów,
- strefę produktów ciężkich,
- strefę towarów przechowywanych w obniżonej temperaturze.
Zamówienie klienta zawiera produkt z każdego obszaru. W wariancie sekwencyjnym pojemnik najpierw trafia do strefy drobnych akcesoriów. Po pobraniu produktu jest przekazywany do strefy towarów ciężkich, a następnie do chłodni.
W wariancie synchronicznym trzy osoby mogą rozpocząć pracę jednocześnie. Każda pobiera produkt ze swojej strefy, po czym wszystkie elementy trafiają do punktu konsolidacji. Tam są identyfikowane, łączone i przekazywane jako jedno zamówienie.
Drugi wariant może skrócić czas zbierania, ale wymaga większej kontroli nad przepływem pojemników. Pierwszy jest prostszy organizacyjnie, lecz jego tempo zależy od najwolniejszego obszaru.
Kiedy zone picking może się sprawdzić?
Kompletacja strefowa jest szczególnie przydatna w magazynach, w których operatorzy musieliby pokonywać znaczne odległości podczas realizacji jednego zlecenia. Podział obiektu ogranicza zakres poruszania się pracownika i pozwala mu lepiej poznać przypisane lokalizacje.
Metodę warto rozważyć, gdy:
- magazyn ma dużą powierzchnię lub wiele oddzielnych obszarów,
- asortyment jest szeroki i wyraźnie zróżnicowany,
- poszczególne grupy towarów wymagają innego sprzętu,
- wiele zamówień zawiera produkty z różnych części obiektu,
- kilku operatorów może jednocześnie realizować jedno zlecenie,
- trasy pracowników często się przecinają i powodują zatory.
Sam rozmiar magazynu nie przesądza jednak o opłacalności zone pickingu. Przy doborze metody kompletacji trzeba uwzględnić liczbę zamówień, strukturę asortymentu, częstotliwość pobierania produktów oraz możliwość równomiernego podziału pracy.
Zalety kompletacji strefowej
Najważniejszą korzyścią jest ograniczenie dystansu pokonywanego przez operatora. Pracownik pozostaje w określonym obszarze, dzięki czemu nie musi przechodzić od jednego końca magazynu do drugiego.
Stałe przypisanie do strefy ułatwia również poznanie rozmieszczenia produktów. Operator szybciej odnajduje lokalizacje, zauważa braki i może sprawniej reagować na nieprawidłowo odłożony towar.
Do pozostałych zalet należą:
- możliwość równoległej pracy kilku osób,
- ograniczenie krzyżowania się tras operatorów,
- dostosowanie wyposażenia do rodzaju produktów,
- łatwiejsze przypisanie odpowiedzialności za konkretny obszar,
- możliwość oddzielenia towarów wymagających szczególnej obsługi.
Korzyści te pojawiają się jednak tylko wtedy, gdy strefy zostały podzielone logicznie, a przepływ zleceń jest odpowiednio skoordynowany.
Ograniczenia zone picking
Największym problemem może być nierównomierne obciążenie stref. Jeżeli większość zamówień obejmuje produkty z jednego obszaru, jego operatorzy będą stale zajęci, podczas gdy pracownicy w innych częściach magazynu mogą oczekiwać na kolejne zadania.
W wariancie sekwencyjnym wolniejsza strefa może zatrzymać przepływ pojemników. W wariancie synchronicznym zator może powstać w punkcie konsolidacji, szczególnie gdy części wielu zamówień docierają tam jednocześnie.
Do ograniczeń kompletacji strefowej należą także:
- konieczność koordynowania pracy kilku operatorów,
- ryzyko pomyłek podczas łączenia produktów,
- oczekiwanie na brakującą część zamówienia,
- potrzeba czytelnego oznaczania pojemników,
- zależność od terminowego uzupełniania lokacji,
- trudność w uzasadnieniu podziału strefowego przy małej liczbie zleceń.
Krótsza droga pojedynczego operatora nie musi więc oznaczać krótszego czasu realizacji całego zamówienia. O końcowym wyniku decyduje również tempo pracy najwolniejszej strefy oraz sprawność przekazywania i łączenia produktów.
Co decyduje o skuteczności kompletacji strefowej?
Podstawą jest taki podział magazynu, aby poszczególne strefy miały możliwie podobne obciążenie. Granice wyznaczone wyłącznie według liczby regałów mogą być niewystarczające, ponieważ nie uwzględniają częstotliwości pobierania konkretnych produktów.
Znaczenie ma również sposób przemieszczania pojemników. Przejścia między strefami nie powinny powodować kolejek ani wymagać ręcznego poszukiwania następnego miejsca docelowego. W wariancie synchronicznym potrzebny jest natomiast wyraźnie zorganizowany punkt konsolidacji.
Skuteczność procesu zależy przede wszystkim od:
- logicznego rozmieszczenia granic stref,
- równomiernego przydziału zadań,
- czytelnego oznaczenia produktów i pojemników,
- bieżącego uzupełniania lokacji kompletacyjnych,
- potwierdzania wykonanych pobrań,
- szybkiego wykrywania zatorów.
Kompletacja strefowa najlepiej działa wtedy, gdy ograniczenie tras operatorów idzie w parze ze sprawnym przepływem całego zamówienia. Sam podział magazynu na obszary nie wystarczy, jeżeli poszczególne strefy pracują w różnym tempie lub produkty nie są prawidłowo konsolidowane.
