Artykuł sponsorowany
Wykres złota w złotówkach i wykres złota w dolarach często opowiadają różne historie. Bywały lata, w których uncja w dolarach stała w miejscu, a gram w złotówkach drożał o kilka procent. Bywały też okresy odwrotne. Źródłem tych rozbieżności jest prosty rachunek, a jego skutki dobrze widać w danych publikowanych przez Narodowy Bank Polski.
Dwa składniki jednej ceny
Złoto jest kwotowane na rynku światowym w dolarach amerykańskich za uncję trojańską, czyli 31,1035 grama. Cena w złotówkach powstaje z przemnożenia tego notowania przez kurs dolara do złotego. Każda zmiana ceny w złotówkach jest więc sumą dwóch ruchów: zmiany ceny kruszcu w dolarach i zmiany kursu walutowego. Gdy złoty słabnie, złoto w złotówkach drożeje nawet przy niezmienionym notowaniu w dolarach. Gdy złoty się umacnia, część wzrostu ceny w dolarach znika w przeliczeniu.
Narodowy Bank Polski (NBP) publikuje codziennie cenę 1 grama złota o próbie 1000, czyli czystego złota, w złotówkach oraz średni kurs dolara w tabeli A, czyli codziennej tabeli średnich kursów walut. Oba szeregi są dostępne w publicznym serwisie danych banku (api.nbp.pl), co pozwala odtworzyć, jak w poszczególnych latach rozkładały się te dwa ruchy. Cenę w dolarach za uncję w dalszej części tekstu wyliczono z tych danych jako iloraz ceny grama w złotówkach pomnożonej przez 31,1035 i średniego kursu dolara z tego samego dnia. Zmiany procentowe to przeliczenia autora na podstawie tych dwóch szeregów NBP.
Co pokazują dane NBP za lata 2019-2026
Cena grama złota według NBP na koniec kolejnych lat wynosiła:
- 31 grudnia 2019 r. – 185,19 zł/g przy kursie 3,7977 zł za dolara;
- 31 grudnia 2020 r. – 223,95 zł/g przy kursie 3,7584 zł;
- 31 grudnia 2021 r. – 235,90 zł/g przy kursie 4,0600 zł;
- 30 grudnia 2022 r. – 257,02 zł/g przy kursie 4,4018 zł;
- 29 grudnia 2023 r. – 260,53 zł/g przy kursie 3,9350 zł;
- 31 grudnia 2024 r. – 343,57 zł/g przy kursie 4,1012 zł;
- 31 grudnia 2025 r. – 505,12 zł/g przy kursie 3,6016 zł;
- 25 września 2026 r. – 528,37 zł/g przy kursie 3,8404 zł.
Rok 2022 dobrze ilustruje rolę kursu. Wyliczona cena uncji w dolarach wynosiła na koniec 2021 roku około 1 807 dolarów, a na koniec 2022 roku około 1 816 dolarów, czyli praktycznie tyle samo. W tym czasie cena grama w złotówkach wzrosła o około 9 procent, bo dolar podrożał z 4,06 do 4,40 zł. Jeszcze wyraźniej widać to 28 września 2022 roku, gdy średni kurs NBP sięgnął 5,0381 zł za dolara, a cena grama według NBP wynosiła 259,95 zł/g. Wyliczona w ten sam sposób cena uncji w dolarach była wtedy o około 11 procent niższa niż 31 grudnia 2021 roku, a gram w złotówkach o około 10 procent droższy.
Rok 2023 przyniósł ruch odwrotny. Cena uncji w dolarach wzrosła w ciągu roku o około 13 procent, do około 2 059 dolarów. Złoty umocnił się jednak z 4,40 do 3,94 zł za dolara i cena grama w złotówkach wzrosła tylko o około 1,4 procent. W 2025 roku oba efekty znów się rozeszły: wyliczona cena uncji w dolarach wzrosła o około 67 procent, a cena grama w złotówkach o około 47 procent, bo dolar potaniał z 4,10 do 3,60 zł. Od początku 2026 roku do 25 września cena uncji w dolarach obniżyła się o około 2 procent, a cena grama w złotówkach wzrosła o około 4,6 procent przy kursie dolara wyższym o około 6,6 procent.
Banki centralne jako nabywcy
Na notowanie w dolarach, czyli pierwszy z dwóch składników ceny w złotówkach, wpływa między innymi popyt dużych instytucji, w tym banków centralnych i funduszy. Od 2022 roku po stronie popytu wyraźnie widać banki centralne. Według raportów Gold Demand Trends publikowanych przez World Gold Council ich łączne zakupy netto, czyli zakupy pomniejszone o sprzedaż, przekraczały 1 000 ton rocznie w latach 2022, 2023 i 2024.
Według danych NBP o aktywach rezerwowych na koniec grudnia 2025 roku bank posiadał 17,69 mln uncji złota, czyli około 550 ton. W całym 2025 roku zasoby wzrosły o około 102 tony. Według informacji NBP 20 stycznia 2026 roku Zarząd banku podjął decyzję o zwiększeniu rezerw złota do 700 ton; decyzja dotyczy wielkości zasobu. Na koniec sierpnia 2026 roku NBP posiadał 20,833 mln uncji, czyli około 648 ton. Dane te opisują wielkość zasobów i zmiany w przeszłości.
Fixing londyński a notowanie bieżące
W obrocie funkcjonują dwa rodzaje punktów odniesienia. Pierwszy to cena referencyjna ustalana na aukcji (tzw. fixing), czyli LBMA Gold Price, nazwany od London Bullion Market Association, londyńskiego stowarzyszenia rynku kruszców. Ustala się go dwa razy dziennie, o 10:30 i 15:00 czasu londyńskiego, w elektronicznej aukcji prowadzonej od marca 2015 roku przez ICE Benchmark Administration, spółkę administrującą wskaźnikami rynkowymi, należącą do Intercontinental Exchange. Aukcja odbywa się w dolarach, a wynik jest publikowany również w innych walutach. Wcześniej tę funkcję pełnił London Gold Fixing, ustalany od 1919 roku. Fixing służy do rozliczania kontraktów, wyceny rezerw i ustalania cen w umowach długoterminowych.
Drugi to notowanie spot, czyli cena bieżąca do natychmiastowej dostawy, zmieniająca się w ciągu całej sesji. Ta liczba pojawia się na wykresach serwisów finansowych. Dotyczy ona hurtu: sztab w standardzie Good Delivery, czyli standardzie sztab akceptowanych w obrocie hurtowym na rynku londyńskim, o masie około 400 uncji, rozliczanych między instytucjami. Cena z tabeli NBP jest z kolei wyliczana raz dziennie, więc różni się od obu powyższych wartości momentem pomiaru.
Notowanie a cena produktu
Dealerzy przeliczają notowanie spot na złotówki w krótkich odstępach. IDF Metale, dealer z oddziałami w Katowicach, Warszawie i Krakowie, publikuje notowanie odświeżane co około 12 minut. Według notowania tej firmy z 25 września 2026 roku, godz. 23:00, gram złota kosztował 528,71 zł/g, a uncja 16 445 zł za uncję trojańską. Wartości te zbliżają się do ceny NBP z tego samego dnia, choć pochodzą z innego momentu i innego źródła.
Cena konkretnej sztabki czy monety jest wyższa od notowania o premię, która pokrywa bicie, certyfikat, transport i marżę. Według Indeksu premii IDF Metale z 26 września 2026 roku, liczonego codziennie z cen detalicznych katalogu tego dealera jako mediana grup liczących co najmniej trzy produkty, premia wynosiła 4,34 procent przy złotej monecie bulionowej o masie uncji, 4,60 procent przy sztabkach 50-250 g i 14,22 procent przy sztabkach do 5 g sprowadzanych na zamówienie. Część kosztów wybicia, opakowania i certyfikacji nie rośnie proporcjonalnie do masy produktu, co jest jednym z czynników wyższej premii przy małych gramaturach. Porównanie ceny produktu z wykresem spot wymaga więc uwzględnienia trzech warstw: notowania w dolarach, kursu walutowego i premii produktu. Dopiero ich rozdzielenie pozwala ocenić, która z nich odpowiada za zmianę widoczną w złotówkach.
Przytoczone liczby są danymi historycznymi z podanych źródeł. Nie stanowią porady inwestycyjnej, rekomendacji ani prognozy przyszłych cen złota czy kursu walutowego.
