Czy należy ewidencjonować czas pracy podczas trybu zadaniowego? Jak wygląda nienormowany czas pracy? W jakich przypadkach warto zastosować ten system? Jakie inne systemy czasu pracy istnieją? Jakie są korzyści z nienormowanego czasu pracy? Czy pracując zdalnie, można sobie pozwolić na kredyt? Czy zadaniowy system pracy obejmuje pracę bez umowy?
Czas pracy — definicja
W kodeksie pracy czas pracy to czas, w którym pracownik jest do dyspozycji pracodawcy. Może się to odbywać w zakładzie pracy albo innym miejscu, które zostało wyznaczone do wykonywania pracy. W większości przypadków czas pracy obejmuje 160 godzin w miesiącu. To nazywamy pełnym etatem. Pół etatu to 80 godzin w miesiącu. 1/4 etatu to odpowiednio 40 godzin miesięcznie. Możliwa jest też praca na 1/8 etatu, czyli 20 godzin w miesiącu.
W tradycyjnej wersji stosunek pracy polega na świadczeniu przez pracownika pracy na rzecz pracodawcy. Pracodawca zleca zadania i sprawuje nad pracownikiem kontrole. Za to pracownik pobiera wynagrodzenie. W przypadku pełnego etatu praca odbywa się przez 8 godzin dziennie, przez 5 dni w tygodniu. To jest jednak wyłącznie definicja. Istnieje kilka różnych systemów czasu pracy. Wszystko zależy od charakteru pracy, od profesji, od dynamiki. Od wielu różnych czynników.
Nie każdy mógłby pracować przez 5 dni w tygodniu, od poniedziałku do piatku, od 8 do 16. Każda praca jest inna i wymaga nieco innych rozwiązań. Kodeks pracy nie pownien uniemożliwiać wykonywania istniejących zawodów, a jedynie regulować sposób ich wykonywania. Chodzi przede wszystkim o odpowiednią etykę pracy.
Różne systemy czasu pracy
W kodeksie pracy wyróżnia się pięć podstawowych systemów czasu pracy:
- Podstawowy system czasu pracy. Obejmuje on pracę 5 dni w tygodniu, po 8 godzin dziennie. Istnieje możliwość przepracowania 8 godzin nadliczbowych. Całość nie może przekroczyć 48 godzin tygodniowo. Dodatkowe godziny są nadgodzinami.
- Przerywany system czasu pracy. Tryb pracy, w którym w ciągu jednej doby pracownik rozpoczyna pracę aż dwa razy. W trakcie pracownik może mieć przerwę, ale nie dłuższą, niż 5 godzin. Przerwa może być płatna w wysokości odpowiadającej połowie wynagrodzenia.
- Równoważny system czasu pracy. Jeden dzień pracy zostaje wydłużony do 12 godzin. Ta możliwość istnieje w nie dłuższym niż 1 miesiąc okresie rozliczeniowym. W takiej sytuacji w innym dniu pracy czas jest odpowiednio skrócony.
- Praca w ciągłym ruchu. W tym systemie czas pracy może zostać przedłużony do 43 godzin tygodniowo. Jednego dnia pracownik może pracować aż 12 godzin. Dotyczy to okresu rozliczeniowego nie dłuższego niż 1 miesiąc.
- Zadaniowy system czasu pracy, w którym ustalany jest czas potrzebny na wykonanie zadania.
Zadaniowy czas pracy
Pracownik i pracodawca ustalają, jaki czas jest niezbędny do wykonania zadania. Pracodawca musi uwzględnić ogólnie przyjęte normy wymiaru czasu pracy. Chodzi o możliwość wykonania zadania w czasie nie dłuższym niż 8 godzin dziennie. Zakładając, że pracownik będzie pracował 5 dni w tygodniu. Zlecone zadania nie mogą zabierać więcej czasu niż praca na pełen etat. Pracownik dostaje wynagrodzenie za wykonaną pracę.
Nie jest zatem rozliczany z godzin, które na nią poświęcił. Jeśli zadania nie są możliwe do wykonania w ramach kodeksowego czasu pracy, to pracownikowi przysługują nadgodziny. W tym trybie również wymagane jest podpisanie odpowiedniej umowy. To całkowicie legalny i unormowany kodeksem pracy system czasu pracy.
Czy w trybie zadaniowym należy ewidencjonować czas pracy?
W zadaniowym czasie pracy nie trzeba ewidencjonować godzin pracy. Nie ma takiego obowiązku. To pracodawca ma jednak obowiązek udowodnienia, że zadania były do wykonania w określonym czasie. Dotyczy to sytuacji spornych. Taką sporną sytuacją może być kwestia nadgodzin. Równie sporną sytuacją, jest ta, w której pracownikowi nie udało się wykonać zadania w powierzonym czasie. To pracodawca musi udowodnić, że niewykonania zadania jest winą pracownika i jego sposobu organizacji pracy. Jak zatem liczone są nadgodziny w zadaniowym czasie pracy? Czy to w ogóle jest możliwe?
Bardzo często nienormowany czas pracy jest związany z pracą poza siedzibą firmy. Praca zdalna jest możliwa z każdego miejsca na świecie, a kontakt z pracodawcą mocno ograniczony. Pracownik i pracodawca nie widują się regularnie w siedzibie firmy. Wszystko zależy od indywidualnych ustaleń. Czasem mają wyłącznie sporadyczny kontakt telefoniczny. Godziny pracy nie są liczone, czyli nie są ewidencjonowane. Bez względu na to nadgodziny w zadaniowym trybie są możliwe. Moment wystąpienia nadgodzin jest dość dokładnie określony. Możliwy do przepracowania czas pracy również. Pomaga to w ustaleniu, czy w nienormowanym czasie pracy nie zostały przekroczone ustalone dla wszystkich normy.
Nienormowany czas pracy, a nadgodziny
Skoro nie ma obowiązku ewidencjonowania czasu pracy, to czy możliwe jest policzenie godzin pracy? Czy nadgodziny w zadaniowym trybie pracy istnieją?
Możliwe jest wypłacenie nadgodzin w przypadku nienormowanego czasu pracy. Dzieje się tak w sytuacji, w której pracownik musiał poświęcić więcej niż 8 godzin. Zakładając, że pracował przez 5 dni w tygodniu. Taką sytuacją jest przymusowa praca w niedzielę lub święta. Jeśli pracownik musiał pracować w ten dzień, to przysługuje mu inny dzień wolny. Jeśli nie dostanie dnia wolnego, to przysługuje mu wypłata za nadgodziny.
Nienormowany czas pracy nie oznacza zatem, że pracownikowi nie przysługują nadgodziny. Pracownik nie może pracować dłużej niż 8 godzin dziennie, przy pracy 5 dni w tygodniu.
Co umożliwia nienormowany czas pracy?
Nienormowany czas pracy pozwala na to, aby dany pracownik sam ustalił czas swojej pracy. Chodzi o to, żeby zaplanowane zadania nie przekroczyły 40 godzin w tygodniu. Nie ważne, czy pracownik będzie pracował przez 20 godzin bez przerwy, czy codziennie po 8. Określa to definicja czasu pracy oraz ogólnie przyjęte warunki. Z tego względu możliwe są nadgodziny w zadaniowym trybie. To nie tryb pracy świadczy o możliwości wypracowania nadgodzin, ale czas poświęcony na pracę. Nadgodziny w zadaniowym trybie nie są jednak powszechne.
Warto o to zadbać osobiście i przypilnować wypracowanych godzin. Istnieje ryzyko, że przy braku ewidencji pracownik nie zauważy, że pracuje zbyt długo. W przypadku pracy zdalnej i zadaniowej często pracuje się w niedziele i święta. Z tego względu podane definicje nie są adekwatne.
Współczesny rynek pracy oraz zwyczaje pracowników wymagają bardziej elastycznego podejścia. Określone warunki są wyłącznie wskazówką. W przypadku zadaniowego trybu warto dokładnie ustalić z pracodawcą warunki wykonania powierzonych zadań. To dobre rozwiązanie dla tych, którzy dobrze potrafią oszacować jaki czas zajmie określona praca. Warto zadbać o to, aby przy okazji zadaniowego systemu nie zostać wykorzystanym. Choć ewidencja czasu pracy nie jest obowiązkowa, to warto, aby pracownik na własną rękę ją prowadził. To pozwoli oszacować jaki czas faktycznie został poświęcony na pracę i czy dotychczasowy układ jest opłacalny.
Nienormowany czas pracy — kto może tak pracować?
Nienormowany czas nie jest odpowiedni dla każdego pracownika. Jest stosowany w przypadku tych profesji, w których trudno prowadzić ewidencję czasu pracy. Chodzi przede wszystkim o pracę wykonywaną poza siedzibą firmy. To zawody, w których ważne jest wykonanie zadania, a nie czas jego wykonania. To może dotyczyć listonoszy, ale też dziennikarzy. Zadania mogą być wykonywane w terenie albo niezależnie od miejsca. Praca zdalna, czyli wykonywana poza siedzibą firmy, w dowolnym miejscu jest dobrym przykładem. W takim wypadku to pracownik decyduje, ile czasu poświęci na pracę, jak zaplanuje wykonanie powierzonych zadań.
Pracownik nie jest ciągle kontrolowany przez pracodawcę. Liczy się wykonanie zadania w ustalonym czasie. To praca odpowiednia dla grafików, programistów, copywriterów. W każdej sytuacji, w której istotne jest wykonane zadanie. Wystarczy ustalić koszt wykonania zadania i oszacować, jaki czas zajmie jego wykonanie. Warto jednak pamiętać, że pracodawca nie może narzucić godzin pracy.
Kiedy nienormowany czas pracy się nie sprawdza?
Jeśli pracownik musi współpracować z innymi, to zadaniowy system nie jest właściwym wyborem. Nie sprawdza się w przypadku grafika, który musi pozostać do dyspozycji pracowników. Chodzi o tych, którzy pracują w określonych godzinach. Nienormowany czas pracy pozwala na pełną dowolność ustalenia, w których godzinach praca jest wykonywana.
Warto też pamiętać, że czynności muszą mieć konkretny charakter i się powtarzać. Zadania nie mogą być wyznaczane doraźnie. To nie mogą być trudne, nieprzewidziane zadania, które są wyznaczane na bieżąco. Pracownik powinien mieć możliwość zaplanowania swojej pracy i wypracowania własnego rytmu. Taki system wcale nie oznacza, że pracownik będzie dostępny przez 24 godziny, 7 dni w tygodniu. Sposób kontaktu, jego częstotliwość oraz godziny powinny zostać indywidualnie ustalone. Niedopuszczalne jest, aby bez wcześniejszego ustalenia pracodawca dzwonił o nieprzewidzianych porach. Ten system wymaga wielu ustaleń. Im więcej rzeczy się dookreśli, tym mniej nieporozumień może wystąpić.
Kiedy można wprowadzić zadaniowy czas pracy i jak go wprowadzić?
Nienormowany czas pracy można wprowadzić wtedy, gdy niemożliwe jest ewidencja godzin pracy. Można to zrobić, gdy praca może być wykonywana poza zakładem pracy. To zasadne również w przypadku, gdy trudno precyzyjnie ustalić moment rozpoczęcia i zakończenia pracy. Ważne, aby praca mogła być wykonywana poza normalnym rytmem funkcjonowania firmy. To dobre rozwiązanie wtedy, gdy wykonywane zadania nie są zależne od zmiennych, trudnych do przewidzenia okoliczności.
Nie ma możliwości wprowadzania tego trybu w dowolnym momencie, niezależnie od warunków. Nienormowany czas pracy ma być narzędziem umożliwiającym pracę, a nie narzędziem opresji. Taki system można wprowadzić w układzie zbiorowym pracy, w regulaminie pracy i w obwieszczeniu. Jeśli sytuacja dotyczy indywidualnego pracownika, to należy to zrobić w umowie o pracę.
Nienormowany czas pracy — wady i zalety
Ten system ma swoje wady i zalety. Pracownik może pracować, gdzie chce i kiedy chce. Może dowolnie manewrować czasem pracy. Dopasować czas pracy do swojego indywidualnego rytmu. Musi jednak mieć odpowiednio dużo samodyscypliny. Musi wykonać powierzone mu zadania. Jeśli nie będzie miał odpowiednio dużo samodyscypliny, to może się nie udać. Zaletą jest to, że jest rozliczany za wykonane zadanie. Jeśli wykona pracę szybciej, to zyska więcej. Nie jest bezpośrednio kontrolowany przez pracodawcę. Może pracować w dowolnym rytmie i w najwygodniejszy dla siebie sposób.
Pracodawca nie musi martwić się o czas pracy pracownika i jego metody. Wadą dla pracodawcy może być jednak brak kontroli pracownika. Przeszkodą może być również brak możliwości synchronizowania działań całej firmy. Kooperacja wielu osób pracujących w takim systemie może być niemożliwa. Ten system nie ma żadnego wpływu na zarobki. Płaca jest ustalana indywidualnie, w zależności od charakteru pracy, profesji. Wiele osób zastanawia się nad pracą w nienormowanych godzinach, ale boi się o stabilność sytuacji życiowej.
Czy pracując zdalnie, można dostać kredyt?
Czy pracując w nienormowanych godzinach, można wziąć kredyt? Ta sytuacja nie powinna mieć realnego wpływu na zaplecze finansowe danego pracownika. Pracodawca nie powinien proponować pracownikowi mniejszej płacy, tylko ze względu na system pracy. Kredyt nie powinien być zatem zależny od wybranego systemu pracy. To dobre rozwiązanie dla osób, które mają dzieci, rodziny, pasje. Istnieje możliwość wyboru czasu pracy i poświęcenia innych godzin na dodatkowe zajęcia.
Taki system sprawdza się w przypadku rodziców, którzy chcą spędzać czas z dziećmi. To dobre rozwiązanie dla studentów i osób uczących się. Taki system pozwala na zaplanowanie czasu w taki sposób, aby praca nie przeszkadzała w nauce. Jeśli charakter pracy nie umożliwia wprowadzenia tego systemu, to jest to dobre rozwiązanie. Ma ono dużo zalet i stosunkowo niewiele wad. Nie sprawdza się jednak w każdym przypadku i dla każdego.
